giải thích theo yêu cầu

... Huyên Đình; Phan Huyên ...


Web Tác giả Trần Xuân An

 

Huyên đường (huyên đình, nhà huyên):

 

Huyên: giống cây thuộc họ thân thảo, một trong những loại lan đất, lá dài, hoa màu vàng, thường được gọi là kim châm (kim vàng, có lẽ là biểu tượng may vá hoặc trong vật lí trị liệu phương Đông), và được xem là một thứ dược thảo, có tác dụng giúp thoát khỏi âu lo, phiền muộn (vì vậy, còn có tên là vong ưu).

 

 

              

 

 

hoa-huyendinh_blogquynh.jpg

hoa-huyendinh_webboyte.jpg

hoa-huyendinh_wikipedia.jpg

hoa-huyendinh_webanan.jpg

hoa-huyendinh_biologie.uni-hamburg.d.jpg

 

Nguồn ảnh: H1.Blog Quỳnh (360 Yahoo); H2. Web Bộ Y tế; H3. Web Wikipedia; H4.Web Anan

(Google search: "hoa huyên"; "hoa hiên", "kim châm"...

"Hemerocallis fulva"  ...)

 

Đường: Ngôi nhà.

 

Nghĩa bóng của cả từ: Bà mẹ. Người mẹ là nguồn an ủi, tin cậy lớn nhất trong đời; lời mẹ, tình thương của mẹ hoá giải bao nỗi ưu phiền trên đường đời cho những đứa con.

 

Huyên đình: Chữ “đình” còn được viết thay chữ “đường”. Đình: sân; ngôi nhà nhỏ. Nghĩa của cả từ: sân trồng cỏ huyên, thường là sân phía bắc (theo tục lệ xưa ở Tàu, người mẹ chủ nhà đứng ở sân phía bắc để cúng tế) hay ngôi nhà nhỏ có trồng cỏ huyên. Nhưng đối với người Việt, đình không phải là ngôi nhà nhỏ. “Đình” lớn hơn “đường”, vì “đường” chỉ là ngôi nhà ở mà thôi. Đình là một ngôi nhà lớn nhất trong làng, chức năng chủ yếu là trung tâm tín ngưỡng và sinh hoạt lễ hội của dân làng. Huyên đình là ngôi đình thờ người mẹ.

 

Xuân đường (xuân đình, cội xuân):

 

Xuân là một loại cây mọc trong rừng núi, có tuổi thọ rất cao (theo Trang Tử, mỗi mùa xuân hay mùa thu của cây xuân là khoảng 8.000 năm).

 

Đình, đường: (xem ở từ Huyên đình, Huyên đường).

 

Nghĩa bóng của cả từ: Người cha, với ước nguyện cha được sống lâu như cây xuân.

 

      

 

xuandinh-1_cedrela-sinensis_google-s.jpg

xuandinh-2_cedrela-sinensis_google-s.jpg

xuandinh_blog-so-net.jpg

xuandinh_viethoc-org.jpg

 

Hình ảnh minh hoạ: Google search: "cây xuân", "Cedrela sinensis"

 

(Tham khảo: Một số từ điển / tự điển Hán - Việt, như của Đào Duy Anh, Thiều Chửu. Xem thêm: Bửu Kế, “Từ điển từ ngữ tầm nguyên -- Cổ văn học - Từ ngữ & Điển tích”, Nxb. Trẻ, 2000, tr. 304, 767, 768).

 

 

Chùa Hoa Hiên (Hoa Yên) - nơi Trần Nhân Tông, một vị vua nổi tiếng có hiếu với mẹ, xuất gia,

thuộc Thiền phái Trúc Lâm, Yên Tử, Quàng Ninh

Ảnh: HV. trên Web Vovnews.vn

chuahoahien_hv-vovnews-vn.jpg

(báo điện tử Đài Tiếng nói Việt Nam)

 

Ghi chú cá nhân:

 

Phan Huyên: Người mẹ họ Phan. Phan Huyên Đình: Ngôi đình thờ người mẹ họ Phan. Chính bản thân tôi, người chọn bút hiệu Huyên Đình (năm 16 tuổi) hay Phan Huyên Đình, tự ước nguyện bản thân mình là ngôi đình thờ mẹ của mình đồng thời cũng sẽ xây dựng một ngôi nhà có kiến trúc như một ngôi đình để thờ mẹ, khi đang sống cũng như khi đã mất. Ngôi đình là một nét bản sắc thuần Việt.

 

Trần Xuân: Vốn là họ kép, nhưng cũng được hiểu là người cha họ Trần (chữ “Xuân” trong họ kép không có bộ mộc; ở đây thêm bộ mộc: cây xuân).

(Ghi chú thêm: họ Trần Xuân, nhưng gốc Nguyễn Văn, làng An Cư)

 

Trên đây là giải thích theo yêu cầu một vài người đọc thân quen. Và cũng mong người đọc cảm thông giúp 4 chữ: sức chẳng theo lòng ("lực bất tòng tâm").

 

TP.HCM., 7 : 50’, 01-11 HB7 (2007) [21-9 Đinh Hợi HB7].

Trần Xuân An.